“Noorse Broeders willen verlof school”

In december jl. werd in talloze media breed uitgemeten, dat volgens de presidentskandidaat Donald Trump moslims een bedreiging vormen voor de VS. En dat daarom tot nader order alle moslims de toegang tot de VS moet worden ontzegd. Van alle kanten kwam er een storm van protest.

De opmerking van de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump dat moslims de toegang tot de Verenigde Staten zou moeten worden ontzegd slaat natuurlijk nergens op,” laat premier Rutte als reactie weten.

“Je gaat mensen toch niet aanspreken op het feit dat ze tot een groep of een geloof behoren. Mensen zijn uniek om wat ze zijn, wat zij bijdragen. En iedereen mag geloven wat hij wil,” aldus de premier in een door vele media geciteerd RTL programma.

Wat is de kern van de discussie?

De kern van de discussie is natuurlijk: in hoeverre kun je een groep aanspreken op het gedrag van een individu of een minderheid in die groep? En in hoeverre moet de totale groep in dat geval aantonen dat zij anders is dan het gedrag van dat individu of die minderheid?

Daarover gaan naar aanleiding van de uitspraken van Trump op TV, in kranten en op Internet allerlei discussies met breed uiteenlopende meningen. In de hele discussie lijkt het wel of er twee partijen ontstaan: de ene partij zit in een kamp waar men denkt dat er toch wel iets mis is met alle moslims. De andere groep vindt dat men in verweer moet komen tegen toenemende discriminatie van moslims als totale groep.

De bedoeling van dit artikel is niet om verder in te gaan op deze actuele en breed gevoerde discussie. Maar wel om in te gaan op de kern van deze discussie, namelijk: in hoeverre kun je een totale groep aanspreken op het gedrag van een individu of een minderheid in die groep?

Wij durven daarbij ook de volgende stelling aan: hoe kleiner de groep, hoe dichterbij het ligt om die groep als geheel aan te spreken op het gedrag van een minderheid of een enkele persoon in die groep.

Om alle vrouwen aan te spreken op het gedrag van 10 vrouwen in Maastricht zal door iedereen hopelijk als onzin worden gekwalificeerd. Als de 10 betreffende vrouwen allemaal blond haar hadden zal het toedichten van het betreffende gedrag aan alle vrouwen met blond haar voor een weldenkend mens in dezelfde onzin-categorie vallen. Als de 10 betreffende vrouwen allemaal moslim of allochtoon zijn of een donkere huidskleur hebben, dan komt het gevaar van onterecht generaliseren al een stuk dichterbij. Ook al hebben we het nog steeds over de onzin-categorie.

Waarom op deze site deze beschouwing?

“Noorse Broeders willen verlof school” kopte een landelijke, christelijke krant. Dat belooft wat zo’n kop. Zullen alle leden van deze kleine geloofsgemeenschap verlof voor hun kinderen willen hebben? Of 50%, of 10%? Het artikel begint vervolgens met: “Een lid van de Noorse Broeders in Apeldoorn wil dat zijn kinderen vrijaf krijgen voor het bezoeken van conferenties in Noorwegen”. Oké, als één vader van een kleine geloofsgemeenschap zoiets doet is het blijkbaar interessant om de hele geloofsgemeenschap met een krantenkop mee te nemen.

Nu is verlof vragen van school natuurlijk niet zo’n spannend onderwerp. Maar als dit generaliseren gebeurt bij gedrag dat lijnrecht ingaat tegen Bijbelse waarden en normen, ja zelfs tegen algemeen aanvaard burgerlijk fatsoen of bij wettelijk strafbare feiten, dan wil je als geloofsgemeenschap in de allereerste plaats  heel duidelijk afstand nemen van dat gedrag. En dan ga je als geloofsgemeenschap je er natuurlijk ook tegen verzetten om als geheel zo bestempeld te worden. Ook al zullen sommigen dat wel wat defensief vinden.

Stel je eens voor dat bijvoorbeeld enkele honderdduizenden moslims in Amerika op een dergelijke ‘defensieve manier’ afstand zouden nemen van immoreel of wetsovertredend gedrag van minderheden in hun groep. Wat zou dat de hele discussie rondom de uitspraken van Donald Trump in een compleet andere context plaatsen.

Duidelijk afstand nemen van immoreel of wetsovertredend gedrag en je vervolgens ertegen verzetten om als hele groep zo bestempeld te worden zien wij als het enige juiste. In de allereerste plaats doe je dat omdat zulk gedrag zo indruist tegen waar wij zelf voor staan. En in ons geval doe je dat als geloofsgemeenschap vervolgens ook al is dat alleen al ter wille van bijvoorbeeld de overgrote meerderheid van jonge mensen in onze geloofsgemeenschap die van tijd tot tijd met generaliserende predicaten bestempeld wordt.